Het mag moeiteloos.

Er heerst het hardnekkige stereotype van de activist als iemand die afziet. Maar actie hoeft helemaal geen pijn te doen. Het hoeft niet gevaarlijk te zijn, of zelfs maar moeilijk.

Dat op sommige momenten in de geschiedenis een groots gebaar van opoffering nodig was, wil niet zeggen dat actie er altijd zo uit moet zien. Maar omdat die grootse momenten van opoffering veel media-aandacht krijgen, wordt zo het stereotype van Activistisch Afzien geboren.

Het script van activistisch afzien

Het script is ongeveer zo: Vergeet je eigen behoeftes. Doe alleen dingen voor het Hogere Doel en doe die dingen op een zo gruwelijk mogelijke manier (het liefst iets met blote voeten, bloed dat van je hoofd afdruppelt of iets met vlammen). Daag de zittende macht uit tot het punt dat zij je willen vernietigen. Laat actie zo moeizaam lijken dat niemand anders het durft, waardoor er nog meer verantwoordelijkheid op jouw schouders komt.

"Als je nu ineens aan Jezus Christus moet denken, dan klopt dat. Dit is namelijk het messias-complex."

Maar jij en ik zijn geen verlosser. Wij zijn bezorgde burgers met een idee om de wereld een klein beetje mooier te maken. En daarbij wil je jezelf een beetje heel houden. Ik zou zelfs willen zeggen: die actie mag zelfs wel een helend effect op je hebben. Die actie mag je voeden en inspireren. Die mag mooie connecties, vriendschap en liefde opleveren. Die mag je leven rijk, vervuld en zinvol maken.

Er is een andere manier.

En die manier staat eigenlijk loodrecht op dit idee van activistisch afzien. Actie die met je eigen stroom meegaat. Bij dit idee van actie doe je datgene wat jou van nature al bijna moeiteloos afgaat. Waar je al zo knettergoed in bent dat je het zelf helemaal niet eens als een vaardigheid ziet, omdat je denkt dat iedereen dat zo goed kan.

Als ik mensen die bij mij in coaching zijn wijs op hun superkracht, dan gaan ze altijd een beetje ongemakkelijk lachen. ‘Ja, maar dat kost mij geen enkele moeite, dus dan is het ook niet belangrijk/knap/nuttig/bijzonder,’ zeggen ze dan. Want ze denken dat het goede doen moeite moet kosten, dat ze offers moeten brengen. Maar het is juist andersom. In een sterke beweging zijn allerlei soorten mensen nodig. Is jouw superkracht om kleine tekeningetjes te maken? En voelt dat te frivool voor zinvolle actie? Eén goede spotprent kan soms meer mensen bereiken dan tien doorwrochte politieke speeches. Ben je ‘maar’ een zangeres? Denk eens aan de rol die Nina Simone in de burgerrechtenbeweging speelde.

Een sterke beweging heeft visionairs nodig en organisatoren. Verbinders en onderzoekers. Kunstenaars en healers. Provocateurs en mediators. Fondsenwervers en juridische beschermers. Archivarissen en speechschrijvers. Onderwijzers en voorlevers.

Dus wat jouw superkracht ook is: die is nodig. Kies de rol in de beweging die voor jou het meest natuurlijk voelt en weersta het idee van activistisch afzien.

In de flow kunnen er magische dingen gebeuren.

Als jij op je superkracht zit, kan er iets magisch gebeuren: je actie gaat voelen alsof het volledig vanzelf gaat, alsof je meegevoerd wordt door een stromende rivier. Dit is wat psycholoog Mihaly Csikszentmihaly flow noemt: je talenten en interesses worden op het juiste niveau aangesproken, waardoor je geconcentreerd en doelgericht bent, precies weet waar je mee bezig bent en je een heerlijk gevoel overhoudt aan het feit dat je je op de toppen van je kunnen aan het inzetten bent. Csikszentmihaly noemt dit de sleutel tot geluk. Flow is het tegenovergestelde van apathie. Het is wat Aristoteles ‘je hoogste potentie vervullen’ zou noemen. Het is die actie die echt energeia oplevert: geluk is niet iets wat je hebt, maar wat je doet.

In het taoïsme heet dit wu wei: handelen zonder te forceren. Niet passief zijn, maar meebewegen met je natuurlijke stroom. Je hoeft daar niets ingewikkelds voor te leren, het gaat er vooral om dat je de blokkades opheft. De verwachtingen, de zelftwijfel, de maatschappelijke normen die zeggen dat goeddoen zwaar moet zijn.

Vraag jezelf af: wat stroomt er vanzelf uit mij, als niemand toekijkt?